Gen
FBXO28 koduje białko z rodziny F-box — jeden z elementów większej maszynerii komórkowej zwanej ligazą ubikwitynową SCF. Zadaniem tej maszynerii jest oznaczanie innych białek do rozkładu. Komórki zależą od tego nieustannego, precyzyjnego sprzątania: białka uszkodzone albo takie, które wykonały już swoje zadanie, muszą zostać usunięte o czasie. Kiedy oznaczanie zawodzi, niewłaściwe białka zostają w komórce za długo, a właściwe znikają za wcześnie.
FBXO28 jest badany od kilkunastu lat, głównie przez onkologów. W 2013 roku zespół z Karolinska Institutet wykazał, że FBXO28 działa na MYC — jeden z najintensywniej badanych genów nowotworowych — i że jego aktywność ma wartość rokowniczą w raku piersi (Cepeda i wsp., EMBO Molecular Medicine, PMID 23776131). Późniejsze prace pokazały, że białko jest potrzebne do prawidłowego przebiegu podziału komórki (Kratz i wsp., Cell Cycle, 2016, PMID 27754753) oraz że reguluje własny rozkład (Cai i wsp., Cellular Signalling, 2020, PMID 31678254).
Choroba
Rozwojowa encefalopatia padaczkowa typu 100 — w skrócie DEE100, w katalogu OMIM pod numerem #619777 — jest powodowana przez patogenne warianty genu FBXO28. Związek podejrzewano po raz pierwszy w 2014 roku, kiedy kanadyjski zespół zawęził region krytyczny zespołu mikrodelecji 1q41q42 i wskazał FBXO28 jako gen kandydacki dla niepełnosprawności intelektualnej i napadów padaczkowych (Au i wsp., PMID 24357076). Potwierdzenie przyszło w 2018 roku wraz z opisem pierwszej mutacji punktowej, niezależnej od delecji (Balak i wsp., PMID 30160831), a jednostkę kliniczną zdefiniowano na międzynarodowej serii pacjentów w 2021 roku (Schneider i wsp., Epilepsia, PMID 33280099).
W piśmiennictwie opisano dotąd mniej niż dwadzieścia osób.
Ta liczba pochodzi z opublikowanego piśmiennictwa: dziesięć osób w kohorcie definiującej jednostkę (Schneider i wsp., Epilepsia 2021, PMID 33280099) oraz pojedyncze opisy przypadków cytowane na tej stronie. Nie istnieje rejestr FBXO28, więc rzeczywista liczba zdiagnozowanych osób jest niemal na pewno wyższa. Zbudowanie takiego rejestru jest jednym z powodów, dla których powstała Fundacja.
Jak to wygląda
Do opisywanych cech należą: opóźnienie rozwoju, niepełnosprawność intelektualna, obniżone napięcie mięśniowe, padaczka — w tym napady zgięciowe, trudności w karmieniu, zaburzenia ruchowe oraz zaburzenia widzenia, w tym korowe zaburzenia widzenia. Opisano hiperkinetyczne zaburzenie ruchowe (Krygier i wsp., Seizure, 2024, PMID 38728953 — praca zespołu z Gdańska). Opisywano też napadowe zbaczanie gałek ocznych ku górze, które bywa mylone z napadem padaczkowym.
Nie u każdego dziecka występują wszystkie cechy, a zakres nasilenia objawów nie jest jeszcze dobrze poznany — i właśnie dlatego badanie historii naturalnej choroby ma znaczenie.
Czego nie wiadomo
Nie istnieje terapia modyfikująca przebieg choroby. Co ważniejsze, nikt jeszcze nie wie, co patogenny wariant FBXO28 robi z białkiem w żywej komórce. U pacjentów objętych programem Fundacji uszkodzenie znajduje się w końcowej części genu, więc komórka najprawdopodobniej nadal wytwarza białko, tylko skrócone. Czy to skrócone białko jest po prostu nieaktywne, czy aktywnie szkodliwe, czy trafia w niewłaściwe miejsce w komórce — pozostaje pytaniem otwartym. A każda z tych odpowiedzi prowadzi do innej terapii.
Rozstrzygnięcie tego pytania jest pierwszym celem Fundacji.
Zastrzeżenie: ta strona ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z wykwalifikowanym lekarzem. Stwierdzenia kliniczne oparto na cytowanym piśmiennictwie. Ostatnia aktualizacja treści medycznej: 14 września 2026.
Jeśli FBXO28 pojawił się w wyniku badania genetycznego w Państwa rodzinie
Prosimy o kontakt. Na świecie opisano mniej niż dwadzieścia osób z wariantem FBXO28, więc każda rodzina, o której się dowiadujemy, zmienia to, co jest możliwe — dla nauki i dla dzieci. Lekarzy i naukowców prosimy o kontakt tak samo.